Bir Endüstri Mühendisi olarak, üretim alanında makinalarla haşır neşir olurken, Güven Borça ile tanışıp, TecrübEM kitabıyla başlayan markalaşma konusu üzerine çalışmak bir dönüm noktası oldu. İyi de oldu…

Ne yalan söyleyeyim, bu dönüm noktasından önce, ürünlerle ilgili reklam, broşür, slogan, logo vs. konularına mevcut tüketici gözüyle bakarken yalnızca tasarıma bağlı olaylar olduğunu zannederdim.

En basitinden reklam yapmak demek marka olmak demekti benim için.

Şimdi, Marka olmanın; ürünler dışında şehirlerin, kişilerin ve hatta sivil toplum örgütlerinin de içinde olduğu, pazar ve rakip analizlerinin, müşteri araştırmalarının, stratejik planlamaların ve bunlara bağlı konumlandırma ve yol haritalarının çıkartıldığı karışık bir sistem olduğunu şu iki senelik tecrübemde net bir şekilde görebildim.

Hatta başlıkta da belirttiğim gibi, bu işin çokca bir mühendislik işi ve daha ileri giderek, sistem tasarımı yaklaşımından ötürü tamamen bir Endüstri Mühendisi işi olduğunu da iddia ediyorum.

Bununla da kalmayıp kendimi bir Marka Mühendisi olarak anlatmaya başladım!

Marka Mühendisi köprüsünden konu ile ilgili ilk yazıma ulaşabilirsiniz.

Bu pazar, Mühendis Sohbetleri’nin (İlgili gazete haberi) konuğu olarak Taksimde ” Marka Mühendisliği” üzerine de ilk sohbetimizi gerçekleştirdik.

Pazar günü erken saatlerde de olsa keyifli ve öğretici bir sunum oldu her iki taraf açısından da …

Ben konuyu buz dağına benzettim. Yani ikiye ayırırsak;

Görünen tarafı: Reklamlar, broşürler, sloganlar, websitesi, logo vs. markaların tüketici tarafına gösterdikleri tüm iletişim çalışmalarını kapsıyor.

Görünmeyen tarafı: Pazar analizleri, rakip analizleri, müşteri araştırmaları, firmanın iç analizi, ürün segmentasyonu (stratejik bölümleme), pazardaki boşluklar ve rakiplerin iyi araştırılıp firmaya özgü konumlandırmanın oluşturulması ve buna uygun görünen tarafı şekillendirecek ana stratejik yol haritasının çıkartılması.

Bu iş tabi ki sadece mühendislik işi değil ama o buz dağının alt tarafı o kadar çok iyi analiz edilmeli, o kadar çok bilimsel tarafı olmalı ki, görünen taraf için harcanacak paralar, boşa gitmeyecek, firmaya para kazandıracak, onu tüketicinin gözünde farklılaştıracak şekilde olmalı. Bizim yaptığımız da işte bu.

Çağlar Güven hocanın sürekli kaynak olarak gösterdiğim sunumunda olduğu gibi, Endüstri Mühendisleri olarak markalaşma konusu hem bizim için hem de ülke için yeni ve en gerekli konulardan biri. Sonuçta bu konu da strateji ve politika üretmek…

İlerde bunu daha da iyi anlayacağız. Tabi ki bu işe muazzam paralar yatırıp, bilimsel araştırma ve çalışmaya yatırım yapan yabancı markalar, bizim markaları bitirmediği taktirde… Ana motivasyonumuz bu zaten. “Bu topraklardan Dünya markaları yaratmak”

Marka olayı yukarda da bahsettiğim üzere sadece ürün odaklı bir konu değil. Yani satın alma kararınızı etkileyen, sizi tercih konusunda yönlendiren, ürünlere özel bir durum değil sadece.

Bu bir kişi, bir şehir hatta sivil toplum örgütü de olabilir.

Kim, hangi kurum, hangi şehir marka olmak istemez ki?

Ama bu tamamen bir iş yapış kültürü, bir değişim, değişik bakış açısı ve muazzam analizlere dayalı uzun ve tutarlı olunması gereken bir yol.

“Pazarlama” kelimesi ülkemizde o kadar farklı bir algıya sahip ki, bu işi mühendislik olarak nitelendirdiğinizde çok karşıt fikirler çıkabiliyor. Tabi ki bu iş iletişim. Ama örnekte de belirttiğim gibi buz dağının altı çokça mühendislik ve matematik içeriyor, içermesi gerekiyor ki doğruya yakın karar verilebilsin.

Erken başlayan Pazar günü sonrası olayı biraz özetlemeye çalıştım ama özetin özetini anlatmak gerekirse;

Yapacak çok iş, ülkede değişmesi gereken bir iş yapış kültürü var.

Yoksa;

En basit ve çarpıcı bir örnek vermek gerekirse; Paris 45 milyon turist alırken, İstanbul (Türkiye’nin en çok tanınan en önemli markası) aldığı 5 milyon turistle avunur gider…

9 kat adam bu şehre gelse ülkemiz ne olur?

Neler olur, torun torba kalkınır, biz de en azından emekliliğimizde (çok zaman da kalmadı ) Avrupa ve Amerikalılar gibi iyi standartlarda yaşarız.

En azından İstanbul daha da yaşanılası bir kent olur bu bakış açısıyla…

Konuk Yazar:
Ömürden M. Sezgin
Mühendis Sohbetleri Aralık İstanbul Buluşması

Fizibilite çalışmasını “Attığımız taş vurduğumuz kuşa değecek mi?” olarak da görebiliriz. Bu durumda da yapılacak hataları daha kolay belirtebiliriz. Atacağımız taşın doğru belirlenmiş olması lazım ki kuşla karşılaştırdığımızda doğru kararlar verebilelim. Attığımız taş yaptığımız yatırımsa yaptığımız ya da yapacağımız yatırım konusunda bilinçli davranmak gerekli. Zaten fizibilite raporlarının amaçlarından biriside budur.  Yapabileceğimiz yatırım sadece elimizdeki yatırım gücü (nakit olarak) ile kısıtlanmış değildir. Yatırımın yapılması planlanan bölgedeki sosyo-kültürel davranışlar ve coğrafi koşullar da en az elimizdeki nakit kadar etkilidir. Yanlış başlanan yada yukarıda bahsettiğim kısıtları göz önüne almayan daha doğrusu attığı taşı düzgün tanımlamayan fizibilite raporlarının sonucu firmaya büyük zararlar verebilir.

Attığımız taşı sorguladıktan sonra taşın atış şeklide sonuç üzerinde büyük etkiler doğurabilir. Tam anlamıyla süreçleri ve işleyişi incelemeyen bir fizibilite raporunun çıktıları yuvarlanmış, olasılık düzeyleri büyük değerlerle ifade edilmiş olacaktır. Bu durumda ise fizibilite raporuyla elde etmeye çalıştığımız önümüzü görebilme durumunun etkisini yitirmiş hatta yanlış yönlendirmeye maruz kalmış olabiliriz. Bu haldeyken yapılan yatırım sonucu girişimci elde etmek istediği karı ya da çıktıyı elde edemeyecektir.

Son olarak vurduğumuz kuş. Yatırım yapıldıktan sonra beklenen değerlerin hatalı olması sonucu gereksiz yatırımlarla hem yatırım yapan firma hem de raporu hazırlayan kişiler zarar görecektir.

Fizibilite raporuna başlanırken yapılan hatalardan biriside sadece eldeki yatırım yapılabilecek varlığı maksimum kazançla değerlendirebilmek olmamalı. Mesela elimizde 1.000.000$ varsa %60 kar getirecek diye bu parayı haşlanmış soslu tane mısır işine yatırmak yatırımı yanlış değerlendirmek olacaktır. Yani fizibilite raporuyla incelenen verilerden bazıları da yatırımın geri dönüş zamanı ve yatırımın ömrüdür. Yatırımın geri dönüş zamanında ve yatırımın ömrü konusunda yapılan bir hata bile işletmenin geleceğini ve karlılığını büyük ölçüde etkileyecektir.

Fizibilite raporları genel olarak yatırım durumunda önünü görmek isteyen yatırımcı için büyük önem taşırken ve yatırım sonucu getirilere katkıları oldukça büyükken, hatalı raporlarla rotasını büyük sapmalarla hatta yanlış bir şekilde çizebilecektir. Bu yüzden bu kadar değerli görülen fizibilite raporlarının hazırlanmasında büyük dikkat, deneyim ve özen gerekmektedir.

Candace Yano University of California Berkeley Endüstri Mühendisliği ve Haas School of Business öğretim görevlisi. IIE Transactions dergisinin editörü. Endüstri Mühendisliği’nin daha çok uygulamaları üzerine eğilmiş birisi. Burada sayamadığım daha birçok vasfa sahip. Kişisel sitesini ziyaret etmeniz daha uygun çözüm olur.

Candace Yano’nun konuşmasının başlığı “Bilindik Sınırların Dışına Çıkmak: Yenilikçi YAEM Uygulamaları” idi. Yano’nun anlattığı 2 uygulama madencilik ve arşivcilikle ilgili idi.

Madenciler madenlerin nereye kurulacağını, derinliğin ne kadar olması gerektiğini bulmak için uğraşıyorlarmış. Ortaya koydukları modelin çözülmesi 2 haftayı buluyormuş. Yano’nun bir öğrencisi modeli kendisine gönderince, modelin çok karmaşık olduğunu biraz daha basitleştirilmesi gerektiğini söylemiş. Yano’nun proje ile tanışması böyle olmuş. Yano madencilikle ilgili bir şey bilmediği için, çok fazla madencilik makalesi okumuş. Beraber makele yazdıkları maden mühendisine sürekli sorular sormuş: “bu neden böyle, böyle olmak zorunda mı, şöyle olsa olmaz mı?” diye. Tabi maden mühendisi arkadaşı zaman zaman çok kızmış. Yano madencilikle ilgili okumalarına biraz geç başlamış, keşke projenin başında okusaydım dedi bizlere.

Sonunda tamsayılı programlama modelini bir ağ modeline döünüştürmeyi başarmış. Ağ modeli 4 saniyede çözülüyormuş. Maden mühendisi arkadaşı her ne kadar modeli baştan sona anlamasa da, 4 saniyede çözülmesine hayran kalmış. Çözme süresinin düşmesi ile daha önce yapamadıkları senaryo analizlerini yapmaya da başlamışlar.

Diğer uygulama ise kâr amacı gütmeyen bir kuruluş olan JSTOR’da yapılmış. JSTOR dergileri tarayıp internette ücret karşılığı paylaşan bir oluşum. JSTOR’un problemi ise taralı dosyalara bir zarar geldiği zaman tekrar tarayabilecekleri basılı dergilere ulaşabilmeleri. Ya da daha matematiksel konuşursak: “Yıllık bozunma oranı binde 5 ise 100 yıl sonra %99.9999 ihtimalle elimizde bir tane sağlam dergi olması için kaç tane dergi saklamamız gerekiyor?” Mesela bir dergide 10. sayda bozuksa, 10. sayfayı 2. dergiden alıp, sağlam bir dergi elde edebilirz.

Yukarıda tarif ettiğim şartı sağlamak için 15 dergi yeterli imiş. 15 sayısı az gelebilir, fakar biraz düşününce bunun çok da mümkün olmadığını görüyoruz. Birçok dergi var, ve her bir sayısından 15 tane olacak. Yano 15 yıllık bir derginin toplam maliyetinin (satın alma, kontrol, muhafaza) 750000 $ olduğunu söyledi. Kâr amacı gütmeyen JSTOR’un bu kadar parayı ayırması mümkün değil.

Peki bu durumda ne yapılabilir? Kütüphanelerin saklama biçimine ek olarak “Karanlık Arşiv”‘ler kullanılmasını öngörmüşler. “Karanlık Arşiv”‘de dergiler kapalı bir depoda saklandığı için bozulma oranları çok düşük, fakat istediğiniz belgeye ulaşmanız zor, çünkü her şey sıkışık biçimde konuluyor.

Yapılan hesaplamalar sonucunda genelde optimumun 2 derginin JSTOR’un depoda saklaması ve 13 tanesinin de Dünya’nın çeşitli yerlerde olmasını beklemesi çıkmış. Dergiye göre bu sayılar değişiyor tabi.

Kütüphaneciler de maden mühendisleri gibi sorunun çözülmesine çok sevinmişler.

Yano’nun felsefesi şu: “10 kişinin okuyacağı teorik bir makale yazacağınıza, çok daha fazla insanı sevindirecek problemleri çözen makaleler yazın.” Benim de bir endüstri mühendisi olarak düşüncem bu.

Yano’nun tavsiyesi bir yöntemde uzmanlaşıp, daha sonra da onu farklı sektörlerde uygulamak. Farklı sektörlerdeki insanlar endüstri mühendislerine problemlerini anlatmadıkları için suçlu, bizler de o insanlara gidip dertlerine derman olabileceğimizi söylemediğimiz için suçluyuz.

Son cümlem de, Yano’nun sunumundaki son cümle olsun: “Hiçbir erkek veya kadın endüstri mühendislerinin gitmediği alanlara gidin.” (Önemli bir ayrıntı: cümlenin arkasında Neil Armstrong’un Ay’daki resmi vardı.)

–
Ahmet Yükseltürk
Nano Türkiye

Endüstri Mühendisliği Nedir?

Endüstri Mühendisliği eğitimi almaya başladığınızda en sık duyacağınız terim Optimum olacaktır. Aslında bu terim Endüstri Mühendisliğinin temelini oluşturmaktadır. Bahsi geçen optimum; mevcut kriterlerin amaç için en iyi ve en uyumlu oldukları noktadır yani eldeki imkanlarla yapılabileceklerin en iyisidir. Böylelikle Endüstri mühendisliğinin tanımını kendimiz çıkarabiliriz.

“Olası en iyi sonuç için para, iş gücü, vb. kaynakların en verimli şekilde kullanılmasını sağlayan meslektir Endüstri Mühendisliği.”

Endüstri Mühendisleri nerelerde çalışır?

Endüstri mühendisliği tanımında olduğu gibi, endüstri mühendisleri nerede çalışabilir sorusunun cevabında da bir kilit terim mevcuttur: Sistem. Sistem belli bir amaç doğrusunda girdileri çıktılara dönüştüren aralarında ilişki bulunan öğelerin toplamına denir. Daha açık belirtmek gerekirse ürün, hizmet ve bilgi üreten her yer bir sistemdir aslında.

Yukarıdaki Sistem ve Optimum kavramlarını birleştirerek Endüstri Mühendislerinin nerelerde çalışabileceklerini çıkarım sayabiliriz. Endüstri Mühendisleri Sistemin Optimizasyonunu sağlayabilecekleri tüm alanlarda iş bulabilirler. Örnek vermek gerekirse Üretim Sektöründe(otomotiv, tekstil, kimya…), Hizmet Sektöründe (Bankacılık, Bilişim, Sağlık, Lojistik…) ayrıca Devlet Memuru(Devlet Planlama teşkilatı, Türkiye İstatistik Kurumu…) olarak görev alabilmekteler.

Endüstri Mühendisliğinde Kariyer

Endüstri mühendisliğinde kariyer yapmak diğer alanlarda yapılacak kariyerle yaklaşık olarak aynıdır. Akademisyen olarak yüksek eğitime devam etme yoluna tercih edilebileceği gibi çalışma hayatına atılarak gittikçe yükselen pozisyonlarda da bulunulabilir. Burada belirtmek isterim ki Endüstri Mühendisleri aldıkları eğitim sayesinde Sistemi iyi tanıyarak gerekli iyileştirmeleri yapabilmeleri için nispeten yüksek pozisyonlarda görev almaktadırlar. Fakat hatırlatmam gerekir ki mezun olduğunuzda yüksek ücretlerle yüksek mevkilerde işe başlayacak değilsiniz. Burada tamamen kendinizi geliştirmeniz önemlidir. (Mühendislik Eğrisi’ni incelemenizi tavsiye ederim. http://www.muhendissohbetleri.com/muhendislik-egrisi/ )

Endüstri Mühendisliğinde Eğitim/Alınan Dersler

Yazının başından beri bahsettiğim Optimizasyon işini yapabilmek için ilk önce Sistemleri tanımanız ve Sistem kavramının detaylarını öğrenmeniz gerekli.

Genel olarak 4 yıllık lisans eğitiminizin ilk 2 senesi mühendislik eğitiminin bir vazgeçilmez parçaları olan Fizik, Matematik, Mukavemet gibi derslerle geçmektedir ayrıca Türkiye Cumhuriyeti’nde bütün lisans programlarında okutulması mecbur olan Türk Dili, Tarih gibi derslerde almaktasınızdır. Bu 2 sene boyunca çevrenize ve ailenize ne iş yapacağınızı anlatamamanız normaldir. Ama son 2 senede alacağınız derslerle yavaş yavaş mesleğinize dair izleniminiz gelişmeye başlayacak ve “Ne iş yapacaksın sen?” sorularına kendinize çizdiğiniz yönde cevaplar verebileceksiniz.

3. ve 4. Sınıflarda genellikle bütün okullarda okutulan dersler ve açıklamaları:

• Endüstride Maliyet Muhasebesi, Finansman, Mühendislik Ekonomisi: Optimizasyon yapmak istediğinizde önünüzdeki en büyük ve en önemli kısıt Para olacağı için Parayla nasıl anlaşacağınızı, gerektiğinde nasıl bulacağınızı, nasıl harcamalar yapılması gerektiğini iyice öğrenmeniz gerekmektedir.
• Ergonomi, İş Etüdü, İş Güvenliği: Her sistemde insan faktörü bulunduğundan insanın sistem içinde davranışlarını incelemeniz gerekmektedir.
• Takım Tezgahları, Üretim Yöntemleri, Üretim Sistemleri: Genel olarak fiziksel parçaların anlaşılması ve anlatılması açısından kolaya kaçılarak Üretim Sektöründe kullanılan sistem parçaları hakkında eğitim alsanız da bu aldığınız eğitimi çok basit bir şekilde Hizmet Sektöründeki çalışmalarınıza da adapte edebilirsiniz.
• Olasılık Hesapları ve İstatistik, Yöneylem Araştırmaları, Simülasyon, Sistem Analizi: Sistemin tamamını daha iyi tanıyabilmek ve yeni oluşturulan bir sistem için karar verirken matematiksel hesaplamalarla görüşünüzü, kararlarınızı geliştirebilmeniz için bu dersleri almaktasınız. Ayrıca analitik düşünce denilen yeteneğinizi en çok geliştiren derslerde bunlardır.
• Tesis Tasarımı ve Planlama, Kalite Yönetimi, Üretim Planlama ve Kontrol, Endüstriyel Yönetim: Artık tamamen tanıyabileceğiniz veya baştan tasarlayacağınız sistem için karar verirken kullanabileceğiniz yöntemler hakkında çok geniş olmasa da yüzeysel olarak bilgi sahibi olabileceğiniz, gerektiğinde neyi nereden hangi isimle nasıl arayıp öğrenebileceğinizi öğreneceğiniz dersler.
• Seçmeli Dersler: Her okulun kendi bünyesinde açtığı derslerle öğrencilerinin kendilerini belli başlı konularda daha çok bilgi sahibi olmayı sağladıkları derslerdir.

Endüstri Mühendisliğinde Etkinlikler ve Eğitim/Sertifika Programları

“Disiplinler Arası” olması sebebiyle diğer mühendislik dallarına göre Endüstri Mühendisliği eğitimi alırken ve mezun olup mühendislik görevinizi icra ederken yeni teknolojilere uyum sağlamak, teknoloji sayesinde çok hızlı değişen bilgilere sahip olabilmek, belli bir konuda bilginizi arttırmak için gerek duydukça belli başlı organizasyonlara katılabilirsiniz. Bu organizasyonlarla ilgili güncel bilgileri MuhendisSohbetleri.com’daki “Haberler” Bölümünden takip edebilirsiniz.

KAYNAK: 4.sınıf Endüstri Mühendisliği Öğrencisinin Deneyimleri

NOT: Her türlü sorunuza ve düzeltme önerinize açığım. Sürç-i lisan ettimse, affola.

VAKA ANALİZİNİN ADIMLARI

Vaka analizi aşağıdaki adımlar ile yapılmalıdır:

1. Vakayı çevreleyen verilerin ele alınması
2. Anahtar konuların tanımlanması.
3. Çözüm olarak yapılabilecek alternatif eylemler listesinin hazırlanması.
4. Listelenen alternatif eylemler listesinin ele alınması ve değerlendirilmesi
5. En uygun eylemin tavsiye edilmesi

1- Vakayı çevreleyen verilerin ele alınması

Vakada sunulan bilgiler üzerinde hakim olana kadar vakayı okumanız faydalı olacaktır. Yeniden okumalar genellikle, daha önce farkına varamadığınız cevap bekleyen sorular, uygulanabilir stratejiler bulmanıza, vakada sunulan verileri kavramanıza yardımcı olur. Vakayı ele alırken kendinizi şirket tarafından işe alınmış bir satış danışmanı olarak görün. Vakada belirtilen verilerin doğru olarak kabul edilmesi gerekir ancak kişiler tarafından yapılan açıklamalar, verilen yargılar ve kararlar, özellikle de veriler tarafından desteklenmediklerinde ya da kişiler fikir ayrılıklarına düştüklerinde sorgulanmalıdır.

Vaka okumanız sırasında önemli verilerin, anlatıcı resim ve çizelgelerin altını çizmeyi ihmal etmeyin. Kişiler tarafından yapılan yorumlara eleştirel bir gözle bakın, geçmişteki ve güncel kararların mantıklılığını sorgulayın ve cevapları anahtar konuları belirtecek yardımcı sorular hazırlayın.

2- Anahtar konuların tanımlanması

Vakada belirtilen durumlar genellikle bir satış temsilcisinin karşılaşacağı, yeni fırsatlar, değişen iş koşulları, rekabetçi konumdan düşüş ya da envanter kapasite aşımı gibi anahtar konuları içerir. Vakanın temel içeriğini ve etkilediği konuları tanımlayın ve vakada sunulan materyaller yardımıyla onları değerlendirin. Bazen anahtar konular ve karakteristikleri çok açık olmadığı için çok iyi değerlendirmeniz, uğraşmanız gerekebilir

3- Çözüm olarak yapılabilecek alternatif eylemler listesinin hazırlanması

Sırada anahtar konulara ait olan alternatif çözüm eylemlerinin listelenmesi var. Şirkete ve duruma uygunluklarına göre yapılabilecek eylemleri düşünün. Küçük bir mahalle kırtasiyesi için düşünülmüş bir tanıtım stratejisi, büyük bir alışveriş merkezindeki, büyük bir hediye dükkanı için uygun olmayabilir. Teklif edilen eylem planları; iş kategorisi, hedefler, müşteri marketi, genel strateji, ürün çeşitliliği, rekabet, yasal sınırlamalar, ekonomik yönelimler, pazar yönelimleri, finansal yeterlilikler, kadrosal yeterlilikler ve tedarik kaynaklarını göz önünde bulundurarak sunulmuş olmalıdır.

4- Listelenen alternatif eylemler listesinin ele alınması ve değerlendirilmesi

Vaka verisine, anahtar konulara, yazıda belirtilen stratejik görüşlere ve firmanın bulunduğu iş ortamına göre aklınıza gelen her çözüm yolunu değerlendirin. Belli kriterler belirlenmeli ve her seçenek onlar temel alınarak analiz edilmelidir. Her alternatifin neden olacağı/ulaşacağı sonuçlar ve buna bağlı riskler düşünülmelidir. Vakada bahsedilmemiş önemli verilerden bahsedilmelidir.

5- En uygun eylemin tavsiye edilmesi

Analizinizin sadece vaka özeti olmadığından emin olun. Jüriniz tarafından, anahtar konuları ne kadar iyi tanımladığınıza, farklı eylem alternatiflerini ele alıp değerlendirmenize ve gerçekçi sonuçlara(şirketin büyüklüğü, rekabet, şirketin çizdiği görüntü, ve daha fazlasını dikkate alın) ulaşmanıza göre eleştiriler alacaksınız. Aynı zamanda jüriye stratejik pazarlama yönetimi ve vaka konularını iyi kavradığınızı göstermeniz gerekir. Veriler ışığında hangi alternatifin daha istenen, tatmin edici olduğu hakkında kesin olun. Unutmayın sizin ana hedefiniz pazarlamaya mantıklı nedenler bulma işlemi uygulayabilmektir. Yazılı bir rapor bu işlemi tanıtmalıdır.

NOT: Pazarlama yönetimi hakkındaki vakalar size yol gösterecek sorulara sahiptir. Ancak analiziniz sadece onlarla sınırlı kalmamalıdır.

Kaynak: http://www.southalabama.edu/mcob/bishop/Spring2005/MKT%20379.101/MKT%20379.101%20w1.pdf

Ama iş bağlamak gerçek bir sanat. Çünkü öncelikle projeniz iyi olmalı, projenize inancınız en üst düzeyde olmalı. Bundan sora ise rekabet girer devreye; fiyat kırmalar, maliyeti düşürme çabaları, projenin gücünü göstereceğiniz ekstra manevralar, zekice hamleler ve karşınızdakini etkileyebilmek için etkileyici bir konuşma ya da sıcak bir iletişim.

İş bağlamayla ilgili ilginç bir konuşmaya şahit oldum. Geçen gün ODTÜ Mezunlar Derneği’nin düzenlediği Deneyimler-3 “Yapı” etkinliğindeydim. Marmaray Projesinin Yürütücüsü Gama-Nurol şirketinin Proje Müdürü Sn. Haluk EMRE Bey etkinlikte sahnede biz dinleyicilere Marmaray Projesini nasıl bağladığını esprili bir ifadeyle şöyle anlatıyordu.

” Almanlar geldi dedi ki, biz projeyi söyle söyle  yapacağız, tünelleri birleştireceğiz ama tünel birleşiminde 50 cm lik bir sapma olabilir. Fransız şirkete geldi sıra, onlar da başladılar anlatmaya. Projemiz bu, bunu da şöyle gerçekleştireceğiz ama tünelde 30 cm  lik bir sapma olabilir. İngiliz şirket bunlardan sonra kendine emin bir ifadeyle; biz de bunları yapacağız ama biz 20 cmlik bir sapma öngörüyoruz. Sıra bize geldi,düşündüm ve dedim ki; Ortağımız karşı yakadan başlayacak tüpü batırmaya, biz ise bu yakadan. Ortada birleştik birleştik, birleşemedik 2 tane tünelimiz olur:)”

Tüm salonda gülüşmeler… İşi Haluk Beyin çalıştığı Gama-Nurol Şirketi aldı. İş bağlama sanatı bu olsa gerek:)

Kalite kavramı işletmeler için en kritik konudur. Öyle ki karlılıktan daha öncelikli bir konumda bulunmaktadır. Çünkü kalitenin olduğu yerde karlılığın olmaması düşünülemez. Maliyet düşürme, verimlilik, müşteri memnuniyeti, pazar payı ve bunların sonucu olarak karlılık ve işletme başarısının en önemli etkeni sunulan ürün veya hizmetteki kalitedir.

Peki kalite nedir?

Juran kalite için kısaca demiş ki: “Kalite amaca ve kullanıma uygunluktur.”
Bence kalite müşterinin farkında olduğu ve henüz farkında olmadığı beklentilerini karşılayabilme yeteneğidir.

İstisnasız her zaman kalitesiz veya hatalı ürünün sonradan iyileştirilmesi hatta daha da kötüsü iyileştirilmeden müşteriye sunulmasından kaynaklanan maliyet hatayı önlemek veya kaliteyi sağlamak adına yapacağınız maliyetten çok daha fazla olacaktır. Ne yazık ki ülkemizde hala bu gerçeğin yeterince farkına varılmış değil. Kalite ve Verimlilik adına her konuda dünyanın sürekli bir şeyler öğrendiği Japonlar ise 2. Dünya Savaşı’nın bitiminden itibaren yakaladıkları büyüme ve gelişme ivmesini tamamen sahip oldukları kalite bilincine borçludurlar. Bunun somut delillerinden birisi devletin kalite konusunda hiçbir yasal zorunlulukta bulunmamasına rağmen kalite konusunda yakaladıkları konumdur.

Bu bilince en güzel örnek Japonya’da grev ilan edilen bir fabrikaya giden araştırmacı Mackoy’un anlattıklarıdır.  Kollarına siyah bant takmış bir grup işçinin yanından geçerken Mackoy “Kim öldü?” diye sorar ve ustabaşının verdiği cevap ise “Bunlar grevdeki işçilerimizdir. Böyle davranarak yönetimle fikir birliğinde olmadıklarını, üzüntülü olduklarını, ancak ellerinden bir şey gelmediğini ifade ederler. Ancak bu grev sırasında üretim durmaz, işçiler maaşlarını almaya devam ederler ve kalite aynı değerdedir.” şeklinde olmuştur. Bizim bu gibi örnekleri görmemiz ne kadar mümkün bilemiyorum ancak kalite bilinci konusunda yapabileceklerimiz için belki bir misyon olabilir.

Toplam Kalite Yönetimi (TKY) kavramına geçmeden önce okduğumuz örnekle aslında Toplam Kalite Yönetimi’nin biraz kafamızda şekillenmesini sağlamış olduk

Toplam Kalite Yönetimi (TKY) nedir?

TKY her şeyden önce bir yönetim felsefesidir. Bir tanıma sığdırmak istersek “Müşteri ihtiyaçlarını yerine getirebilmek için kullanılan insan, iş, ürün ve/veya hizmet kalitelerinin sistematik bir yaklaşım ile tüm çalışanların katkıları ile sağlanmasıdır.”

Tüm çalışanların katkıları ile sağlanması konunun anahtarı aslında. Bunun için bir işletmede çalışan konu ile en alakasız çalışanın bile kalite bilincine sahip olması hedeflenmelidir. Gerekli eğitimler verilmeli hatta en baştan insan kaynakları stratejisi buna göre şekillendirilmelidir.

TKY öncelikle üst yönetimin inandığı ve sonuna kadar desteklediği bir anlayış olmalıdır. Bunun için konu üst yönetime tüm gerçekliğiyle, somut örneklerle ve getirileriyle anlatılmalı ve bir ihtiyaç olduğuna inanmaları sağlanmalıdır. Bunun için yönetimin gözünü boyamak amaçlı verilerden uzak durulmalı gerçekleşmeyecek beklentiler oluşturulmamalıdır.

Uygulanan kalite bilinci eğitimleri sonucunda başarılı olan birimler veya çalışanlar ödüllendirilmelidir. Ödül insanları en çok motive eden şeydir. Kendilerine değer verildiği ve yaptıkları işi aynen devam ettirmeleri gerektiği hissini uyandırmak kalite bilincinin oluşmasında önemlidir.

Kalite bilinci kişinin sadece yaptığı işi kaliteli yapmayı kapsamamalıdır. Aynı zamanda başkalarının yaptığı işlerde gördüğü hatalar ve aksaklıklar konusunda uyarmayı kendine görev bilmeli ve kalite sorumluluğunu taşımalıdır. TKY uygulanan bir işletmede her çalışan bir kalite kontrol uzmanı olmalıdır. “Üretilen mal veya hizmet ben işimi iyi yapıyorken başka birinin yüzünden niçin kalitesiz olsun?” şeklinde düşünmek her çalışan için standart bir hal almalıdır.

Kalitenin Getirileri

Aslında böyle bir başlık anlamsız olabilir. Çünkü kalite olmayınca bir getiri söz konusu olamaz. Pazar payı yüksek ve sektöründe her daim yere sahip olmak isteyen her işletme kalite bilinciyle işlemelidir. Biz yine de başlıca getirilerini saymak istersek şu şekilde sıralayabiliriz:

• Müşteri memnuniyeti,
• Düşük maliyet,
• Yüksek Pazar payı,
• Çalışanların memnuniyeti

Sanırım bir işletme bunlardan daha fazlasını istemez.

Tabi bir de kalitemizi koruyabilmemiz için gerekli olan bir şey var ki o da aynı kalite bilincine sahip tedarikçilerle çalışmak… Unutulmamalıdır ki bir hammaddelerimiz veya alacağımız hizmetlerin ucuz olanı değil kaliteli olanı daha az maliyetlidir.

Benden bu kadar. Konuyla ilgili gözatmanızı önerdiğim kaynaklar şu şekilde:

1. Toplam Kalite Yönetimi – İsmail Kırbaş
2. Kalite Bilinci – Rifat Hoca